|
Vai trß cña nguån lùc con ngêi trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i
ho¸ cña ®Êt níc
®Æt vÊn ®Ò
Nh©n lo¹i s¾p rêi xa thÕ kû XX - thiªn niªn kû mµ ë ®ã nh©n lo¹i ®·
chøng kiÕn nh÷ng sù tÝch tÝch kú diÖu trong lÞch sö cña chÝnh m×nh.
Cuéc c¸ch m¹ng khoa häc - kü thuËt khëi ®Çu tõ thÕ kû XVII ®· vµ
®ang tõng ngµy t¹o ra ra nh÷ng biÕn ®æi lín trong tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc cña ®êi
sèng x· héi. Con ngêi ngµy cµng Ýt phô thuéc vµo thiªn nhiªn h¬n, mµ ®· cã
quan ®iÓm cho r»ng con ngêi ®· bÞ ®Èy xuèng hµng thø yÕu trong lùc lîng s¶n
xuÊt. TiÕn sang thÕ kû XXI n¬i mµ nh Alvin Toffler gäi lµ lµn sãng thø 3 - con ngêi bíc vµo nÒn v¨n minh trÝ tuÖ th×
vai trß cña nã sÏ ë vÞ trÝ nµo ?
ViÖt Nam ®ang tõng bíc trªn con ®êng C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i
ho¸ ®Êt níc. Sau h¬n chôc n¨m ®æi míi ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh tùu to lín. Tuy
nhiªn, bªn c¹nh ®ã cßn cã nhiÒu vÊn ®Ò gay go cÇn ®îc gi¶i quyÕt sím. Nguån
løc con ngêi cha ®îc ®¸nh gi¸ vµ ph¸t huy mét c¸ch ®Çy ®ñ, ®Ó thóc ®Èy nhanh
h¬n ÷a tiÕn tr×nh C«ng nghiÖp ho¸, HiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc.
Trong ph¹m vi bµi tiÓu luËn nµy em xin ®îc ph©n tÝch vÒ: "Vai
trß cña nguån lùc con ngêi trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ cña
®Êt níc". Do n¨ng lùc cã h¹n nªn em chØ ®Ò cËp ®îc mét sè ®iÓm
c¬ b¶n sau:
I. Vai trß cña con ngêi trong
sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn ®êi sèng x· héi.
II. TÝnh tÊt yÕu cña C«ng
nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸.
III. Nguån lùc con ngêi trong
sù nghiÖp C«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸.
IV. Thùc tr¹ng vµ yªu cÇu vÒ
con ngêi trong C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸.
V. Suy nghÜ vÒ gi¶i ph¸p cña
b¶n th©n.
Ch¾c ch¾n bµi viÕt sÏ cã nhiÒu thiÕu sãt. Em mong ®îc ThÇy cho ý
kiÕn, söa ®æi còng nh sù gãp ý cña nh÷ng ngêi quan t©m.
I. con ngêi trong sù vËn ®éng vµ ph¸t
triÓn ®êi sèng x· héi
1. Con ngêi - Tæng hoµ cña nh÷ng mèi quan hÖ x· héi.
X· héi kh«ng ph¶i lµ phÐp céng gi¶n ®¬n c¸c c¸ nh©n mµ lµ mét hÖ
thèng c¸c ho¹t ®éng vµ c¸c ho¹t ®éng cña con ngêi trªn mét l·nh thæ ë mét giai
®o¹n lÞch sö nhÊt ®Þnh. Nh vËy con ngêi lµ phÇn tö c¬ b¶n ®Ó t¹o nªn x·
héi - lµ mét trong nh÷ng “c¸i riªng” hîp
thµnh “c¸i chung”.
HÖ thèng ë ®©y ®îc hiÓu lµ sù thèng nhÊt biÖn chøng cña c¸c m©u
thuÉn gi÷a c¸c yÕu tè, c¸c ph¬ng diÖn, c¸c quan hÖ t¹o thµnh x· héi xÐt trong
thêi gian, kh«ng gian vµ ph¶i xem ®iÒu ®ã nh lµ ®iÒu kiÖn cho sù tån t¹i vµ
ph¸t triÓn cña c¶ hÖ thèng còng nh cña tõng yÕu tè t¹o nªn hÖ thèng.
C¸c ho¹t ®éng cña con ngêi lµ c¸c ho¹t ®éng lao ®éng - ho¹t ®éng
®Æc trng vµ c¸c ho¹t ®éng b¶o ®¶m an ninh trong m«i trêng ®èi ngo¹i. Quan hÖ
x· héi lµ nh÷ng quan hÖ ®îc x¸c lËp gi÷a c¸c céng ®ång x· héi vµ c¸c c¸ nh©n
víi t c¸ch lµ chñ thÓ cña ho¹t ®éng x· héi - c¸i thùc thÓ x· héi t¹o ra ho¹t
®éng x· héi. Nh÷ng quan hÖ x· héi ®ã ngµy cµng trë nªn phong phóvµ kh«ng ngõng
biÕn ®æi trong tiÕn tr×nh lÞch sö tõ tæng thÓ c¸c quan hÖ. “Quy” c¸c quan hÖ
tinh thÇn vÒ c¸c quan hÖ vËt chÊt, tõ c¸c quan hÖ vËt chÊt rót ra quan hÖ s¶n
xuÊt - ®ã lµ nh÷ng quan hÖ c¬ b¶n, ®Çu tiªn vµ quy ®Þnh c¸c quan hÖ x· héi.
Quan hÖ s¶n xuÊt h×nh thµnh mét c¸ch tÊt yÕu ®éc lËp víi ý chÝ cña con ngêi,
thÝch øng víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt vµ sù biÕn ®æi cña
quan hÖ s¶n xuÊt lµ do lùc lîng s¶n xuÊt quy ®Þnh.
PhÐp biÖn chøng gi÷a lùc lîng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt v¹ch ra
quy luËt kh¸ch quan cña sù ph¸t triÓn x· héi nh mét qu¸ tr×nh lÞch sö tù
nhiªn. Toµn bé nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt hîp thµnh c¬ cÊu kinh tÕ - x· héi - tøc
lµ c¸c c¬ së hiÖn thùc - trªn ®ã x¸c ®Þnh mét kiÕn tróc thîng tÇng ph¸p lý vµ
chÝnh trÞ. T¬ng øng víi c¬ së thùc t¹i ®ã th× cã nh÷ng h×nh th¸i vµ ý thøc x·
héi nhÊt ®Þnh. Ph¬ng thøc s¶n xuÊt ®êi sèng vËt chÊt quyÕt ®Þnh c¸c qu¸ tr×nh
sinh ho¹t x· héi. ChÝnh sù thèng nhÊt cña c¸c m©u thuÉn gi÷a c¸c yÕu tè cña
ph¬ng thøc s¶n xuÊt trong qu¸ tr×nh vËn ®éng ®· thóc ®Èy sù ph¸t triÓn x· héi.
Con ngêi lµm ra lÞch sö cña m×nh. C¸c quan hÖ x· héi nhÊt ®Þnh lµ
s¶n phÈm cña ho¹t ®éng cña con ngêi. LÞch sö ph¸t triÓn cña con ngêi lµ lÞch
sö ph¸t triÓn tæng thÓ cña nh÷ng quan hÖ x· héi.
2. Con ngêi vµ ph¸t triÓn x· héi
X· héi lµ mét céng ®ång ngêi víi nh÷ng quan hÖ x· héi x¸c ®Þnh. Sù
ph¸t triÓn x· héi chÝnh lµ sù ph¸t triÓn con ngêi còng nh nh÷ng quan hÖ x·
héi ®ã. Tõ ho¹t ®éng thùc tiÔn ý thøc cña con ngêi h×nh thµnh nªn nh÷ng quan
hÖ x· héi nhng sù t¸c ®éng trë l¹i cña quy luËt x· héi l¹i kh«ng phô thuéc vµo
ý thøc cña con ngêi. Quy luËt x· héi thêng biÓu hiÖn ra nh mét xu híng chø
kh«ng thÓ hiÖn trùc tiÕp ë tõng c¸ nh©n. TÝnh chÊt tù v¸ch ®êng cho nã th«ng
qua hµng lo¹t nh÷ng ngÉu nhiªn qua sù va ch¹m víi nh÷ng xu híng ®èi lËp mµ c¸c
lùc lîng thï nghÞch b¶o vÖ.
S¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt lµ c¬ së cña ®êi sèng x· héi, còng lµ
c¬ së cña quy luËt x· héi. ChÝnh nh÷ng quan hÖ kinh tÕ kh¸ch quan tÊt yÕu h×nh
thµnh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt dùa trªn tr×nh ®é nhÊt ®Þnh cña lùc lîng s¶n
xuÊt lµ c¬ së n¶y sinh c¸c quan hÖ kh¸c cña ®êi sèng x· héi vµ chi phèi moÞ
ho¹t ®éng x· héi cña con ngêi. Nh÷ng quan hÖ kinh tÕ ®ã trong x· héi cã ®èi
kh¸ng trë thµnh ®éng lùc thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña x· héi.
LÞch sö ®· vµ ®ang ®îc con ngêi s¸ng t¹o ra vµ chØ do con ngêi
s¸ng t¹o ra mµ th«i. Khi cha nhËn thøc ®îc quy luËt x· héi th× con ngêi lµ “
n« lÖ” cña qu¸ tr×nh tÊt yÕu. Nhng khi ®· nhËn thøc ®Çy ®ñ thÝ con ngêi cã
thÓ ®iÒu khiÓn ho¹t ®éng cña m×nh theo quy luËt mét c¸ch tù gi¸c... híng sù
vËn ®éng cña x· héi theo sù ph¸t triÓn cña m×nh.
II. Thùc chÊt cña c«ng nghiÖp
ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸.
1. Bèi c¶nh vµ c¸ch nh×n cò
Nh ta ®· biÕt ho¹t ®éng lao ®éng lµ ho¹t ®éng ®Æc trng, c¬ b¶n
cña con ngêi. S¶n xuÊt trong mçi giai ®o¹n lÞch sö ®îc biÓu hiÖn ë mét ph¬ng
thøc s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh. Ph¬ng thøc s¶n xuÊt - ®ã lµ c¸ch thøc mµ con ngêi
lµm ra cña c¶i vËt chÊt, lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh tÝnh chÊt, kÕt cÊu còng nh sù
vËn ®éng, ph¸t triÓn cña x· héi. M¸c ®· viÕt r»ng “ c¸i ch×a kho¸ ®Ó nghiªn cøu
nh÷ng quy luËt cña lÞch sö x· héi kh«ng ph¶i ë trong ãc ngêi, trong t tëng
vµ ý niÖm cña x· héi mµ ë trong ph¬ng thøc s¶n xuÊt do x· héi thùc hµnh trong
mçi giai ®o¹n nhÊt ®Þnh cña lÞch sö díi chÕ ®é kinh tÕ - x· héi”.
Kh¸i niÖm C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ h×nh thµnh tõ cuéc c¸ch
m¹ng c«ng nghiÖp Anh( 18) - cuéc c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp ®Çu tiªn trªn thÕ giíi,
®¸nh dÊu bíc ngoÆt trong lÞch sö ph¸t triÓn nh©n lo¹i. §ã lµ bíc khëi ®Çu cña
cuéc c¸ch m¹ng khoa häc - kü thuËt. Tõ kinh nghiÖm cña níc Anh c¸c níc theo
sau ®· rót ng¾n ®îc thêi gian mß mÉm. ë vµo giai ®o¹n ®Çu ®ã ngêi ta xem C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ x·
héi nh qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña khoa häc - kü thuËt, quy C«ng nghiÖp ho¸ -
HiÖn ®¹i ho¸ vÒ ph¸t triÓn khoa häc - kü thuËt vµ c«ng nghÖ.
C¸c níc t b¶n ch©u ¢u, ch©u Mü... ®· ré lªn nh÷ng chiÕn lîc vÒ
khoa häc - kü thuËt vµ c«ng nghÖ. Nãi chung th× c¸c níc nµy ®· thµnh c«ng ®¸ng
kÓ. Tuy nhiªn viÖc nhËn thøc kh«ng ®Çy ®ñ vÒ C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ®·
t¹o ra nh÷ng ph¸t triÓn kh«ng ®ång ®Òu; t¹o nªn nh÷ng m©u thuÉn trong nhiÒu
lÜnh vøc cña ®êi sèng x· héi. §ã còng lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn nh÷ng tiªu cùc
lÞch sö ®· x¶y ra.
ë
ViÖt Nam nÒn kinh tÕ - x· héi ph¸t triÓn rÊt muén so víi tr×nh ®é thÕ
giíi. Do ®ã tõ thùc tiÔn ®Õn lý luËn ViÖt Nam ®· x¸c ®Þnh cho m×nh ®êng lèi,
kÕ ho¹ch ®óng ®¾n. Sau h¬n chôc n¨m ®æi míi trong sù nghiÖp C«ng nghiÖp ho¸ -
HiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc - bé mÆt kinh tÕ - x· héi ViÖt Nam ®· thay ®æi ®¸ng kÓ.
§ã lµ nh÷ng thµnh tùu to lín. CÇn tiÕp tôc ph¸t huy h¬n n÷a.
2. Khoa häc kü thuËt - lùc lîng s¶n xuÊt trùc tiÕp
Khi nÒn s¶n xuÊt cßn ë tr×nh ®é thÊp, con ngêi kh«ng thÓ tiÕn hµnh
s¶n xuÊt cã kÕt qu¶ nÕu kh«ng dùa vµo nh÷ng ®iÒu kiÖn tù nhiªn. Qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt ngµy cµng ph¸t triÓn, con ngêi ngµy cµng gi¶m sù lÖ thuéc vµo tù nhiªn
h¬n. Ngµy nay hÇu nh mäi ngêi ®Òu thõa nhËn c¸c ph¬ng tiÖn, c«ng cô s¶n xuÊt
cã vai trß rÊt quan träng nhng kh«ng ph¶i lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn
cña lùc lîng s¶n xuÊt. Xong víi khoa häc - kü thuËt vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i t×nh
h×nh l¹i kh«ng ®¬n gi¶n nh vËy.
Khoa häc - kü thuËt vèn lµ hai lÜnh vùc t¬ng ®èi ®éc lËp. Cïng víi
sù ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt. Khoa häc - kü thuËt cµng ph¸t triÓn l¹i cµng cã mèi
quan hÖ, t¸c ®éng qua l¹i kh¨ng khÝt lÉn nhau cïng thóc ®Èy lùc lîng s¶n xuÊt
ph¸t triÓn. Khoa häc - kü thuËt vµ c«ng nghÖ ®· t¹o ra nh÷ng c«ng cô chñ yÕu
trong s¶n xuÊt vµ chÝnh khoa häc - kü thuËt vµ c«ng nghÖ l¹i lµ c¬ së cho sù
ph¸t triÓn cña b¶n th©n nã.
3. Vai trß con ngêi trong khoa häc - kü thuËt
Ph¶i nãi r»ng khoa häc - kü thuËt vµ c«ng nghÖ tríc tiªn lµ s¶n
phÈm cña qu¸ tr×nh ho¹t ®éng nhËn thøc cña con ngêi, lµ s¶n phÈm cña sù ph¸t
triÓn trÝ tuÖ con ngêi, g¾n liÒn víi con ngêi. Con ngêi s¸ng t¹o ra vµ quyÕt
®Þnh xu híng tèc ®é ph¸t triÓn cña khoa häc - kü thuËt vµ c«ng nghÖ. ChÝnh con
ngêi quyÕt ®Þnh viÖc sö dông nh÷ng lo¹i tri thøc khoa häc - kü thuËt vµ c«ng
nghÖ nµo vµo s¶n xuÊt vµ sö dông nh thÕ
nµo ®Ó s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶. Con ngêi sö dông khoa häc - kü thuËt vµ c«ng nghÖ
- s¶n phÈm lao ®éng trÝ tuÖ cña m×nh ®Ó c¶i t¹o ®èi tîng lao ®éng, biÕn ®æi
gi¸ trÞ cña c¸c tµi nguyªn thiªn nhiªn, c¶i tiÕn vµ sö dông c«ng cô lao ®éng,
t liÖu lao ®éng. §ång thêi con ngêi sö dông c¸c tri thøc khoa häc - kü thuËt
vµ c«ng nghÖ ®Ó ph¸t triÓn, hoµn thiÖn b¶n th©n m×nh víi t c¸ch lµ mét lùc
lîng s¶n xuÊt.
TrÝ tuÖ
nh©n t¹o dÉn ®îc mÖnh danh lµ th«ng minh ®Õn mÊy còng chØ lµ s¶n xuÊt cña con
ngêi vµ ho¹t ®éng cña nã lu«n lu«n phï hîp víi nh÷ng ch¬ng tr×nh mµ con ngêi
t¹o lËp vµ ®iÒu khiÓn.
4.
Con ngêi lµ ®éng lùc, lµ môc ®Ých, ®iÒu kiÖn ®ñ,
lµ
®èi tîng thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ - x· héi.
Ai còng biÕt C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ lµ xu híng cña thÕ giíi lµ con ®êng tÊt yÕu cña ViÖt Nam. §ã lµ
®iÒu kiÖn ®Î thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ - x· héi. Nhng x· héi tríc
hÕt ph¶i lµ cña con ngêi. Mäi lÜnh vùc trong x· héi ®Òu do con ngêi t¹o ra vµ
v× con ngêi.
M¸c ®· tõng viÕt r»ng: trong yÕu tè cÊu thµnh lùc lîng s¶n xuÊt -
ngêi lao ®éng lµ yÕu tè quan träng nhÊt, lµ lùc lîng s¶n xuÊt hµng ®Çu cña
toµn nh©n lo¹i. Sù thµnh c«ng trong C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ®ßi hái ph¶i
cã c¸c nguån lùc cÇn thiÕt: con ngêi, vèn, tµi nguyªn thiªn nhiªn, c¬ së vËt
chÊt - kü thuËt, vÞ trÝ ®Þa lý, vµ nguån lùc níc ngoµi. Nhng c¸c nguån lùc
kh¸c chØ trë thµnh nguån lùc quan träng, cÇn thiÕt cña sù ph¸t triÓn khi nã
®îc con ngêi sö dông ®óng môc ®Ých vµ cã hiÖu qu¶ cao. Víi xu híng Quèc tÕ
ho¸ ®êi sèng kinh tÕ - x· héi, sù hîp t¸c vµ ®Çu t cña níc ngoµi còng lµ mét
nguån lùc quan träng nhng t¸c ®éng cña nã nh thÕ nµo cßn tuú thuéc vµo yÕu tè
con ngêi khi tiÕp nhËn nguån lùc ®ã.
|